
Çatılarda ve bodrumlarda kullanılan bitümlü, plastik ve kauçuk esaslı su yalıtım örtüleri, (AB) No 305/2011 Yapı Malzemeleri Yönetmeliği kapsamında CE işaretiyle piyasaya arz edilir. Bu ürünler için dört uyumlaştırılmış standart vardır: TS EN 13707, TS EN 13956, TS EN 13967 ve TS EN 13969. Bu yazıda hangi membranın hangi standarda girdiğini, Performans Beyanında (DoP) beyan edilen özellikleri ve Sistem 2+ sürecini anlatıyoruz.
Kısaca
Membran standardı, ürünün kullanım yerine (çatı / bodrum ve rutubet) ve malzemesine (bitümlü / plastik ve kauçuk) göre seçilir. Bu dört standart kapsamındaki membranlarda Sistem 2+ uygulanan kullanımlarda üretici ürün tipinin performansını belirler, FÜK'ü uygular ve DoP'u hazırlar; onaylanmış kuruluş FÜK'ü denetleyerek FÜK uygunluk sertifikası düzenler. Dış yangın performansı ve yangına tepki gibi karakteristikler farklı sistemlere tabi olabilir.
Su yalıtım membranlarında CE belgesi alma süreci, ürünün tabi olduğu standardın doğru belirlenmesi, gerekli performans deneylerinin tamamlanması ve Fabrika Üretim Kontrolü (FÜK) sisteminin oluşturulmasıyla başlar. Sistem 2+ kapsamında, onaylanmış kuruluş tarafından gerçekleştirilen denetimlerin olumlu sonuçlanmasıyla FÜK uygunluk sertifikası düzenlenir. Üretici, ilgili gereklilikleri tamamlayarak CE işaretlemesini gerçekleştirir ve ürününü mevzuata uygun şekilde piyasaya sunar.
Hangi membran hangi standarda girer?
| Bitümlü | Plastik ve kauçuk | |
|---|---|---|
| Çatı | TS EN 13707 – Takviyeli bitümlü çatı su yalıtım örtüleri | TS EN 13956 – Plastik ve kauçuk çatı su yalıtım örtüleri (PVC, TPO, EPDM vb.) |
| Bodrum ve rutubet | TS EN 13969 – Bodrum su yalıtımı dahil bitümlü rutubet yalıtım örtüleri | TS EN 13967 – Bodrum su yalıtımı dahil plastik ve kauçuk rutubet yalıtım örtüleri |
TS EN 13707, APP veya SBS modifiyeli bitümle üretilen, polyester keçe veya cam tülü gibi takviyelerle güçlendirilmiş çatı örtülerini kapsar. Çok katlı sistemlerde alt kat ve üst kat örtüleri, mineral kaplı veya folyo yüzeyli ürünler bu standarda girer.
TS EN 13956, PVC-P, TPO/FPO, EPDM gibi sentetik malzemelerden üretilen, tek katlı çatı sistemlerinde kullanılan membranları kapsar. Mekanik tespitli, yapıştırmalı veya balastlı sistemlerde kullanılabilir.
TS EN 13967 ve TS EN 13969, temel altı, perde duvar ve döşeme gibi bölgelerde zeminden gelen nem ve suya karşı kullanılan örtüleri kapsar. Bodrum su yalıtımı (tanking) uygulamaları da bu standartların konusudur.
Bir ürün hem çatıda hem bodrumda kullanılmak üzere piyasaya sunulacaksa, her iki kullanım için ilgili standardın gereklilikleri ayrı ayrı karşılanmalı ve DoP'ta her kullanım amacı açıkça belirtilmelidir. Bu durumda FÜK planı da her iki beyanı destekleyecek kontrolleri içerir.
Yapı ve İnşaat Malzemeleri CE Belgesi kapsamında değerlendirilen su yalıtım membranları, binaların suya ve neme karşı korunmasında önemli bir yere sahiptir. Bu ürünlerde CE belgelendirme süreci, kullanım amacına uygun standartların belirlenmesini, gerekli performans deneylerini ve Fabrika Üretim Kontrolü (FÜK) gerekliliklerinin karşılanmasını kapsar. Böylece üreticiler, membranlarının beyan edilen performans özelliklerini doğrulayarak CE işaretlemesi için gerekli koşulları yerine getirir.
Performans Beyanında (DoP) beyan edilen özellikler
Beyan edilen karakteristikler standarda ve kullanım amacına göre değişir. Sık karşılaşılanlar:
| Temel karakteristik | Açıklama |
|---|---|
| Su geçirmezlik | Belirlenen basınçta su geçirmezlik deneyi |
| Çekme özellikleri | Boyuna ve enine çekme dayanımı ve kopma uzaması |
| Yırtılma direnci | Çivi gövdesi ile yırtılma direnci |
| Darbe direnci | Ürün darbe yükü altında su geçirmezliğini korumalı |
| Statik yük direnci | Özellikle üzerinde yürünen veya balastlı çatılarda |
| Düşük sıcaklıkta esneklik | Bitümlü ürünlerde soğukta bükülme sıcaklığı |
| Ek yeri dayanımı | Bindirme ve kaynaklı eklerin soyulma ve kesme dayanımı |
| Kök direnci | Yeşil çatılarda kullanılan ürünler için |
| Boyutsal kararlılık | Isıl etki sonrası boyut değişimi |
| Dayanıklılık | Yapay yaşlandırma (UV, ısı) sonrası özelliklerin korunması |
| Dış yangın performansı | Çatı örtüleri için, B_ROOF (t1)…(t4) gibi sınıflar |
| Yangına tepki | Euroclass sınıfı (A1…F) |
Bodrum ve rutubet örtülerinde ayrıca su buharı geçirgenliği, kimyasallara ve beton alkaliliğine direnç gibi özellikler önem kazanır.
Sistem 2+'da kim ne yapar?
Üretici:
- Ürün tipinin performansını ilgili standardın deney yöntemleriyle belirler.
- Fabrika üretim kontrolünü (FÜK) kurar, belgeler ve uygular.
- Üretimden alınan numuneleri belirlenen deney planına göre deneye tabi tutar.
- Performans Beyanını hazırlar ve CE işaretini iliştirir.
Onaylanmış kuruluş:
- Üretim tesisinin ve FÜK'ün ilk muayenesini yapar.
- FÜK'ü sürekli gözetim altında tutar ve değerlendirir.
- FÜK uygunluk sertifikasını düzenler, kısıtlar, askıya alır veya geri çeker.
Onaylanmış kuruluş ürün deneyi yapmaz. Yapı malzemelerinde “CE belgesi” olarak bilinen belge, bu süreç sonunda düzenlenen FÜK uygunluk sertifikasıdır.
Membranlarda PDDD sistemi karakteristiğe ve kullanım amacına göre farklılaşabilir. Örneğin dış yangın performansı ve yangına tepki için farklı sistemler öngörülebilir; bu karakteristikler için ayrıca bir deney laboratuvarı veya başka bir onaylanmış kuruluş sürece dahil olabilir. Ürününüz için geçerli sistemler, ilgili standardın Ek ZA'sından belirlenir. Sertifike'nin onaylanmış kuruluş yetkisi Sistem 2+ ile sınırlıdır.
Membran hatlarında FÜK'te öne çıkan noktalar
- Hammadde kontrolü: Bitüm, polimer (APP, SBS), dolgu maddeleri, takviye keçeleri ve PVC/TPO hammaddelerinin kabul kriterleri.
- Proses kontrolü: Bitüm kazanı sıcaklıkları, karışım süreleri, kalender veya ekstrüzyon parametreleri.
- Hat üzerinde ölçümler: Kalınlık, birim alan kütlesi, genişlik ve düzlük kontrolleri; ölçüm aletlerinin kalibrasyonu.
- Bitmiş ürün deneyleri: Çekme, soğukta bükülme, su geçirmezlik gibi karakteristiklerin belirlenen sıklıkta doğrulanması.
- Rulo izlenebilirliği: Her rulonun üretim tarihi ve parti bilgisiyle tanımlanması.
- Etiketleme: Rulo etiketindeki bilgilerin DoP ile tutarlılığı.
Başvurudan önce hazır olması gerekenler
FÜK belgelendirmesine başvuran bir membran üreticisinin ilk muayeneden önce aşağıdaki bilgi ve kayıtları hazır tutması beklenir:
- Kapsama alınacak ürünlerin listesi; her biri için uygulanan standart (EN 13707, 13956, 13967 veya 13969), kullanım yeri ve kat (alt/üst) bilgisi.
- Her ürün tipi için tip belirleme deney raporları; dış yangın performansı ve yangına tepki sınıflandırma raporları.
- Yazılı FÜK dokümantasyonu: hammadde kabulü, proses parametreleri, hat üzerindeki ölçümler, deney planı ve sıklıkları, uygun olmayan ürün kuralları.
- Kalınlık, kütle ve boyut ölçümünde kullanılan ekipmanların kalibrasyon kayıtları.
- Rulo etiketleme ve izlenebilirlik kuralları.
- Taslak Performans Beyanları ve rulo etiketi örnekleri.
Temsili CE etiketi örneği
Temsili CE etiketi – takviyeli bitümlü çatı örtüsüCE · 3228
Örnek Yalıtım Sanayi A.Ş., [adres]
26
DoP No: ÖRN-MB-001
TS EN 13707:2004+A2:2009
Çatı su yalıtımı için takviyeli bitümlü örtü, çok katlı sistemde üst kat
Su geçirmezlik: geçti · Çekme dayanımı (boyuna/enine): [beyan] N/50 mm · Kopma uzaması: [beyan] % · Çivi gövdesi ile yırtılma: [beyan] N · Düşük sıcaklıkta esneklik: [beyan] °C · Dış yangın performansı: [sınıf] · Yangına tepki: [sınıf]
Temsilidir.
Sık yapılan hatalar
- Bodrumda kullanılacak bir ürünü çatı standardına (veya tersini) göre beyan etmek.
- Dış yangın performansı ve yangına tepki sınıflarının dayanağını göstermemek.
- Rulo etiketinde DoP'ta beyan edilmeyen performans değerleri yazmak.
- Takviye tipi değiştiğinde ilk tip deneylerini güncellememek.
- Ek yeri dayanımını beyan etmeden mekanik tespitli sistemler için ürün önermek.
Sık Sorulan Sorular
Hayır. Takviyeli bitümlü çatı su yalıtım örtüleri TS EN 13707, bodrum su yalıtımı dahil bitümlü rutubet yalıtım örtüleri ise TS EN 13969 standardına göre değerlendirilir. Bu standartlar, ürünlerin kullanım amaçlarına göre farklı performans gereklilikleri içerir. Örneğin çatı örtülerinde dış hava koşullarına dayanıklılık ve dış yangın performansı öne çıkarken, bodrum uygulamalarında su geçirmezlik ve zemin kaynaklı etkilere dayanıklılık önem taşır. Aynı membran hem çatı hem de bodrum uygulamaları için piyasaya sunulacaksa her iki standardın ilgili gereklilikleri karşılanmalı ve kullanım amaçları Performans Beyanında (DoP) belirtilmelidir.
Çatı su yalıtımında kullanılan PVC-P, TPO/FPO ve EPDM gibi plastik ve kauçuk esaslı membranlar TS EN 13956 standardı kapsamında değerlendirilir. Bodrum, temel ve rutubet yalıtımı amacıyla kullanılan plastik ve kauçuk örtüler ise TS EN 13967 kapsamındadır. Uygulanacak standart yalnızca membranın hammaddesine göre değil, ürünün kullanım amacına göre de belirlenir. Bu nedenle CE belgelendirme sürecine başlamadan önce ürünün hangi uygulamalar için piyasaya sunulacağının netleştirilmesi gerekir.
B_ROOF (t1), çatı sistemlerinin dışarıdan gelen yangın etkilerine karşı gösterdiği performansı ifade eden bir sınıflandırmadır. Buradaki B_ROOF performans sınıfını, parantez içerisindeki t1 ise kullanılan deney yöntemini belirtir. Dış yangın performansı değerlendirmelerinde t1, t2, t3 ve t4 olmak üzere farklı deney yöntemleri bulunur. Hangi sınıflandırmanın ve deney yönteminin gerekli olduğu, ürünün kullanılacağı ülkedeki mevzuata ve çatı sisteminin özelliklerine bağlıdır. Bu sınıflandırma, malzemenin yangına tepki sınıfından farklıdır.
Sertifike'nin membranlar kapsamındaki görevi, Sistem 2+ çerçevesinde Fabrika Üretim Kontrolü (FÜK) belgelendirmesidir. Dış yangın performansı ve yangına tepki özellikleri, ilgili standardın Ek ZA bölümünde belirtilen uygunluk değerlendirme sistemlerine göre ayrıca ele alınır. Bu özelliklerin doğrulanması için gerekli durumlarda ilgili kapsamda yetkili bir deney laboratuvarı veya başka bir onaylanmış kuruluş sürece dahil olabilir. Dolayısıyla FÜK uygunluk sertifikası, ürünün tüm yangın performansı deneylerinin onaylanmış kuruluş tarafından gerçekleştirildiği anlamına gelmez.
Bitkilendirilmiş çatı sistemlerinde kullanılan su yalıtım membranlarında kök penetrasyonuna karşı direnç önemli bir performans özelliğidir. Bitki köklerinin membrana zarar vermesini ve su yalıtımının sürekliliğini olumsuz etkilemesini önlemek amacıyla ürünün kök direnci ilgili deney yöntemleriyle değerlendirilir. Yeşil çatı uygulamaları için piyasaya sunulan membranlarda, ilgili standart ve kullanım amacının gerektirdiği durumlarda bu özelliğin Performans Beyanında yer alması beklenir. Membranın diğer su geçirmezlik ve mekanik dayanım özellikleri de ayrıca karşılanmalıdır.
Membran kalınlığı ve birim alan kütlesi, ürünün teknik tanımlanması ve Fabrika Üretim Kontrolü açısından önemli özelliklerdir. Üretim sırasında kalınlık, genişlik, birim alan kütlesi ve boyutsal özellikler belirlenen toleranslar çerçevesinde kontrol edilir. Ancak hangi karakteristiklerin Performans Beyanında (DoP) yer alacağı, ürünün tabi olduğu standardın ilgili hükümlerine göre belirlenir. Ürün etiketi, teknik veri föyü ve DoP'ta bulunan bilgiler birbiriyle tutarlı olmalıdır. Kalınlık veya hammadde yapısındaki önemli değişiklikler, ürün performansının yeniden değerlendirilmesini gerektirebilir.
İlgili uyumlaştırılmış standartlar kapsamındaki su yalıtım membranlarında CE işaretlemesi zorunludur. Bitümlü, plastik ve kauçuk esaslı membranlar için uygulanacak standart, ürünün çatı veya bodrum yalıtımında kullanılmasına göre belirlenir. Sistem 2+ kapsamındaki ürünlerde üreticinin Fabrika Üretim Kontrolü sisteminin onaylanmış kuruluş tarafından belgelendirilmesi gerekir. Bununla birlikte dış yangın performansı ve yangına tepki gibi özellikler farklı değerlendirme sistemlerine tabi olabilir. CE işaretini, gerekli değerlendirmeler tamamlandıktan ve Performans Beyanı hazırlandıktan sonra üretici iliştirir.
CE belgelendirme süreci, ürünün kullanım amacına uygun TS EN 13707, TS EN 13956, TS EN 13967 veya TS EN 13969 standardının belirlenmesiyle başlar. Üretici, ilgili performans deneylerini gerçekleştirir veya yaptırır; hammadde kontrollerini, üretim süreçlerini ve kalite kayıtlarını kapsayan Fabrika Üretim Kontrolü (FÜK) sistemini oluşturur. Sistem 2+ kapsamında onaylanmış kuruluşa başvurulur ve üretim tesisi denetlenir. Uygunluk değerlendirmesinin olumlu tamamlanması halinde FÜK uygunluk sertifikası düzenlenir. Üretici, gerekli diğer değerlendirmeleri de tamamlayarak Performans Beyanını hazırlar ve CE işaretini ürününe iliştirir.
Su yalıtım membranı CE belgelendirme maliyeti, üretim tesisinin özelliklerine, belgelendirilecek membran türlerine, uygulanacak standartlara ve denetim kapsamına göre değişir. Bitümlü ve sentetik membranların farklı üretim süreçlerine sahip olması, birden fazla ürün ailesinin belgelendirmeye dahil edilmesi ve ilave performans deneylerinin gerekliliği toplam maliyeti etkileyebilir. Ayrıca başlangıç belgelendirmesiyle birlikte sürekli gözetim faaliyetleri de değerlendirilmelidir. Ürünlerinize ve üretim tesisinize özel belgelendirme kapsamı ve güncel maliyet bilgisi için Sertifike'den teklif talep edebilirsiniz.









